فواید و مضرات نور خورشید برای پوست صورت

نور خورشید، این هدیه طبیعت، همواره به عنوان منبع انرژی و نشاط شناخته شده است. تابش آفتاب بر پوست، حس گرما و آرامش را در ما ایجاد می‌کند و به ما کمک می‌کند تا ویتامین D مورد نیاز بدنمان را تامین کنیم.

اما آیا همه ما از مضرات نور خورشید بر پوست آگاه هستیم؟ آیا می‌دانیم که قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب می‌تواند به پوست ما آسیب جدی وارد کند؟

اگر جزو افرادی هستید که فکر می‌کنید نور خورشید فقط برای جذب ویتامین D یا برای برنز کردن پوستتان است خواندن این مقاله را به شما توصیه می‌کنم.

در این مقاله قصد داریم به بررسی دو روی سکه نور خورشید بپردازیم. از یک سو فواید شگفت‌انگیز آن برای پوست و از سوی دیگر خطرات و آسیب‌هایی که می‌تواند به پوست وارد کند را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

 در نظر داشته باشید که نور خورشید می‌تواند به‌ راحتی به پوست شما آسیب بزند. این که با افزایش سن، لک‌های قهوه‌ای روی پوست شما نمایان می‌شود اصلی‌ترین دلیلش اشعه‌ مضر نور خورشید است که علاوه بر لک، پیری پوست هم ایجاد می‌کند. همان‌طور که در مقاله قهوه و فواید و مضرات آن برای پوست توضیح داده شد، برخی از لک‌ها و تغییر رنگ‌های پوست ممکن است با مصرف قهوه مرتبط باشند.

چطوری می‌توانید پوستتان را جوان نگه دارید؟

اول‌ از همه باید بدانیم پوست از سه‌ لایه تشکیل شده است:

• اپیدرم

• درم

• هیپودرم

نور خورشید بیشترین تأثیر را روی لایه‌های بیرونی پوست یعنی اپیدرم می‌گذارد. در این لایه سلول‌های جلدی به نور مستقیم آفتاب معترض می‌شوند و می‌تواند ایجاد تغییراتی از جمله بالارفتن تولید ملانین، خشکی پوست، سوختگی پوست، تولید رادیکال آزاد و تغییرات کیفیت پوست را به همراه داشته باشد.

با این تفاسیر علت سالم ماندن پوست شما، تنها با محافظت آن در برابر اشعه‌ خورشید امکان‌پذیر است.

حفظ سلامت این لایه‌ها نیازمند یک برنامه مراقبتی دقیق است. اگر هنوز نمی‌دانید چه محصولاتی برای لایه‌های مختلف پوستتان نیاز دارید، راهنمای جامع مراحل روتین پوستی را از دست ندهید.

اگر محافظتی نداشته باشید پوستتان در مقابل نور خورشید در خطر است

این نکته را بدانید که اگر در مقابل اشعه‌ نور خورشید هیچ محافظتی نداشته باشید به‌ راحتی به پوستتان آسیب می‌رساند. نور خورشید دارای پرتوهای مضر است که به‌ راحتی می‌تواند روی پوستتان اثر گذارد و اثرات مختلفی مثل پیری و لکه پوستی ایجاد می‌کند.

 مطمئناً هیچ‌کس دوست ندارد این موارد سریع‌تر از سن پیری به سراغش بیاید.

 در ادامه مقاله روی عوارض نور خورشید و تأثیرات آن روی پوست و راهکارهای جلوگیری از آسیب صحبت می‌کنم.

با این تفاسیر علت سالم ماندن پوست شما، تنها با محافظت آن در برابر اشعه‌ خورشید امکان‌پذیر است.

عامل اصلی خطر نور خورشید برای پوست چیست؟

2 اشعه UVA و UVB عاملان اصلی خطر برای پوست هستند. بخشی از پرتوهای فرابنفش که به سطح زمین می‌رسند شامل دو طول‌موج UVA و UVB هستند که هر کدام مشخصه‌های خاص خود را دارند.

• هرچه طول‌موج یک اشعه بلندتر باشد شدت نفوذ آن بیشتر بوده؛ ولی انرژی آن کمتر است.

• در مقابل اشعه با طول‌موج کوتاه‌تر انرژی بیشتر و شدت نفوذ کمتر دارد.

اشعه UVB طول‌موج کوتاه‌تری نسبت به UVA دارد پس سطح پوست را می‌سوزاند و نفوذ زیادی به لایه‌های زیرین ندارد به همین علت UVB عامل اصلی آفتاب‌سوختگی شناخته می‌شود.

اشعه UVA طول‌موج بلندتری دارد و باعث سوختگی واضح در سطح پوست نمی‌شود؛ ولی عامل اصلی پیری پوست به حساب می‌آید. با آسیب رساندن به پروتئین‌های کلاژن و الاستین چین و چروک را به ارمغان می‌آورد.

اگر مکرراً در معرض قرارگرفتن پوست با نور خورشید شوید آسیب و تخریب کلاژن، خشکی پوست و در نتیجه ظاهر پوست چرمی شکل و سفت می‌شود.

آسیب‌هایی که نور خورشید به صورتتان می‌زند

باید بدانید ۹۰ درصد آسیب به پوست توسط UV خورشید است؛ اما حدود ۱۰ درصد توسط نور مرئی پر انرژی (HEV) است.

HEV از خورشید دستگاه‌های الکترونیکی مثل نور کامپیوتر و یا حتی تلفن همراه هم منتشر می‌شود که در مورد این نورها اگر مداوم روزی ۸ ساعت و فاصله کمتر از ۲۰ سانتی‌متر باشد باعث آسیب رساندن به پوست می‌شود.

 نوع آسیب حاصل از تابش آفتاب بسته به شرایط پوست هر نفر متفاوت است.

آسیب‌هایی که پوست خورشید به صورتتان می‌زند شامل

1) ایجاد لک روی صورت

نور خورشید باعث می شود پوست برای محافظت از خود، رنگدانه بیشتری(ملانین) تولید کند. وقتی این رنگدانه ها در یک ناحیه جمع شوند و به طور یکنواخت پخش نشوند، لک های تیره روی پوست ایجاد می شود. این لک ها عمدتا در ناحیه گونه ها، پل بینی و پیشانی دیده می شوند.

2) ایجاد چین و چروک صورت

افرادی که به طور مداوم و طولانی‌مدت در زیر نور خورشید هستند پروتئین کلاژن و الاستین آسیب می‌بینند و این آسیب باعث ایجاد چین و چروک روی پوستتان می‌شود.

3)کراتوز خورشیدی :

کراتوز خورشیدی (یا کراتوز اکتینیک) لکه‌های زبر و پوسته‌دار روی پوست است که به خاطر آفتاب زیاد و طولانی مدت ایجاد می‌شود. معمولا روی صورت، دست‌ها، گردن یا پوست سر دیده می‌شود. این ضایعه پوستی پیش سرطانی هستند و ممکن است به سرطان پوست تبدیل شود.

4)آسیب چشمی

خشکی چشم یکی از شایع‌ترین عوارض و بیماری‌های چشمی است که بر اثر تابش شدید نور خورشید به وجود می‌آید. خشکی چشم و ناخنک دو عارضه‌ای هستند که اگر چشم خود را به‌وسیله عینک آفتابی استاندارد محافظت نکنید به آنها دچار می‌شوید.

5) آفتاب سوختگی

یکی از رایج‌ترین مشکلات پوستی که به پوستتان آسیب می‌رساند معضل آفتاب‌ سوختگی است. آفتاب‌ سوختگی نوعی آسیب پوستی است که ناشی از تماس با پرتو فرابنفش (uv) است.

آفتاب سوختگی با توجه به اثرگذاری روی پوست و میزان آسیبی که به پوست می‌رساند شامل سه درجه است:

• سوختگی درجه 1

• سوختگی درجه 2

• سوختگی درجه 3

در ادامه توضیحات مختصری از هر کدام از انواع آفتاب سوختگی را برایتان شرح می دهم. ابتدا به جدول زیر توجه فرمایید.

 سوختگی درجه 1

این نوع از سوختگی کمترین آسیب را به پوستتان می‌رساند به همین دلیل در بیرونی‌ترین لایه پوست قرار دارد و اصطلاحاً سوختگی سطحی نام دارد.

علائمی مثل قرمزی درد تورم و نهایتاً پوسته‌پوسته شدن دارد و اصولاً از بین چند روز تا یک هفته به پایان می‌رسد و هیچ‌گونه جای زخمی به جا نمی‌گذارد.

سوختگی درجه 2

این سوختگی جدی‌تر بوده و میزان آسیب فراتر از لایه بیرونی پوست یعنی اپیدرم بوده و تا لایه دوم، یعنی درم را هم درگیر می‌کند و با ایجاد تاول و احتمالاً عفونت همراه است.

سوختگی درجه 3

این نوع سوختگی شدیدترین نوع سوختگی است، چون به تمام لایه های پوست آسیب جدی می رساند حتی ممکن است پایانه های عصبی پوست را هم درگیر کند.

آفتاب سوختگی چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

نور خورشید زمانی که به پوست صورت یا بدن بدون محافظت برسد باعث ایجاد آفتاب‌ سوختگی می‌شود و برای اشعه آفتاب فرقی نمی‌کند که شما در یک روز آفتابی، ابری، برفی و یا حتی داخل استخر و دریا باشید.

اگر پوستتان بدون محافظت خاصی در مقابل این پرتوها باشدبه پوستتان آسیب می‌رسد و حتماً دچار آفتاب‌ سوختگی می‌شود.

فقط نکته قابل‌ توجه این است که میزان سوختگی پوست در مقابل این پرتوها به رنگ پوست شما و موقعیت جغرافیایی بستگی دارد برای مفهوم بودن این مطلب می‌توان جدول زیر را بادقت مطالعه فرمایید.

عواملی که میزان سوختگی آفتاب را بیشتر می‌کند

• مدت ‌زمان طولانی قرارگرفتن در معرض آفتاب در اوج تابش خورشید؛

• استفاده از یک سری داروهای خاص مثل داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی؛

• نوع پوست با رنگ‌دانه‌های متفاوت (پوست‌ها با رنگ‌دانه‌های کمتر و موهای قرمز بیشترین آسیب را می‌بینند)؛

• شناکردن در استخرهای روباز و دریاها در تایم طولانی‌مدت.

راه‌های پیشگیری از ضررهای نور خورشید چیست؟

برای کم کردن آسیب  نور خورشید می‌توان از چند روش زیر استفاده کرد که تأثیرات مضر بر روی پوستتان کم شود.

 1) ضد آفتاب

اگر می‌خواهید پوستتان در برابر نور خورشید محافظت شود حتماً ضد آفتاب استفاده کنید و سعی کنید میزان spf آن ۵۰ باشد که تأثیر UV را کم کند.

2) کلاه نقاب‌دار

استفاده از کلاه نقابدار، با نقاب بزرگ باعث می‌شود روی صورتتان سایه ایجاد شود که خود یک روش مؤثر برای محافظت پوست در برابر آفتاب است.

3) عینک آفتابی استاندارد

عینک آفتابی بزرگ می‌تواند چشمتان را از پرتوهای نور خورشید محافظت کند و جلوی عوارض وارد شده به چشمتان مثل خشکی چشم و ناخنک و غیره را کم کند و در مورد عینک حتماً توجه داشته باشید که از عینک‌های استاندارد استفاده کنید.

4) پوشش مناسب

اگر در اوج تابش خورشید در فضای باز هستید؛ یعنی از ساعت ۱۰ صبح تا ۳ بعدازظهر، از لباس‌ با  آستین‌بلند استفاده کنید.

چرا که لباس آستین‌بلند خود باعث محافظت آفتاب در برابر پوست بدنتان می‌شود.

5) کم کردن تایم در معرض آفتاب قرارگرفتن

بهتر است قرارها و کارهای ضروری خود را در اوج تابش آفتاب نگذارید و کارتان را به عصر یا اول صبح  که میزان تابش کمتر است موکول کنید.

تأثیرات مفید نور آفتاب در برابر پوست

نور خورشید منبع اصلی حرارت  و روشنایی برای زندگی است.یکی از عوامل اساسی برای حفظ سلامتی و رشد مناسب بدن است.

از جمله تأثیرات مثبت نور خورشید برای بدن شامل

 1- افزایش سطح ویتامین D  

بهره‌گیری از نور خورشید در طول روز باعث افزایش سطح ویتامین D در بدن می‌شود و به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می‌کند.

وقتی پوست در معرض اشعه UVB قرار می گیرد، بدن ویتامین D را در پوست تولید می کند. پوست ما ماده ای به نام 7- دهیدروکلسترول دارد که در اثر نور خورشید این ماده به ویتامین D3 تبدیل می شود.

2- رفع افسردگی

 نور خورشید موجب تولید سروتونین می‌شود که یک هورمون خوشحال و آرامش است در واقع افزایش سطح سروتونین در بدن باعث بهبودی حالت روحی و کاهش افسردگی و اضطراب می‌شود.

۳- بهبود خواب

 تحقیقات نشان می‌دهد که نور خورشید صبح، با خواب و سلامتی بهتر مرتبط است نور خورشید باعث تنظیم بیولوژیکی بدن و تثبیت الگوی خواب و بیداری می‌شود.

۴- کاهش فشارخون

همان‌طور که می‌دانید فشارخون بالا بسیار خطرناک است. یکی از روش‌هایی که باعث کاهش فشارخون می‌شود همین قرارگرفتن در معرض نور خورشید است که مطالعات نشان می‌دهد که اکسید نیتریک در لایه‌های بالای پوست با نور خورشید واکنش می‌دهد و باعث گشادشدن رگ‌های خونی شده و این عملکرد به کاهش فشارخون کمک می‌کند.

۵- تقویت سیستم ایمنی بدن

 نور خورشید تأثیر مستقیم بر سیستم ایمنی بدن دارد به ‌طوری‌ که تابش نور خورشید باعث افزایش سلول‌های سفید خون و فعال‌تر شدن آنها می‌شود. این عملکرد باعث تقویت سیستم ایمنی شده و مانع از ابتلا به بیماری‌ها و عفونت‌های مختلف می‌شود.

نهایتاً استفاده حداقل میزان نور خورشید در روز، نه تنها در بهبود سلامتی بدن بلکه در کیفیت زندگی بشر تأثیر بسزایی دارد.

 با این حال توجه به‌شدت نور و استفاده از کرم ضد آفتاب و محافظت از پوست، از موضوعات مهم در هنگام استفاده از نور خورشید است.

سخن پایانی

نور خورشید به ‌طورکلی مفید است و بخش ضروری از زندگی ما است؛ اما استفاده بیش از حد از اندازه به نور خورشید برای برنزه‌ شدن یا جذب ویتامین D بدون استفاده از محافظت، می‌تواند آسیب جدی به پوست، چشم و سیستم ایمنی بدن بزند.

به همین دلیل بسته به میزان شدت نور آفتاب و موقعیت جغرافیایی که هستید باید دقت بیشتری در مقابل محافظت پوستتان داشته باشید؛ یعنی اگر در ساعات اوج تابش خورشید هستید و در مناطق جغرافیایی که شدت تابش بیشتر است.

این میزان محافظت پوست باید بیشتر شود که در توضیحات گفته شد استفاده از کرم ضد آفتاب مناسب، کلاه با نقاب بزرگ، عینک آفتابی استاندارد و پوشش مناسب تأثیر بسزایی در محافظت پوست شما از نور خورشید دارد.