به کمک ماساژ دل‌ درد کودک خود را از بین ببرید!

دل‌ درد یکی از عوامل شایع نا آرامی و گریه در کودکان است. گرچه ریشه‌ها و دلایل دل‌ درد در کودکان متفاوت است و گاهی به تشخیص پزشک نیاز است.

یکی از عوامل شایع این بی‌قراری‌ها، آنچه در پزشکی به عنوان «کولیک نوزادی» شناخته می‌شود، است. اگرچه علت دقیق این وضعیت هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است، روش‌های ساده و غیرتهاجمی مانند ماساژ شکم می‌توانند در کاهش ناراحتی مؤثر باشند. 

در این مقاله خواهید آموخت چگونه با گام‌هایی ایمن و آسان، به آرامش بیشتر نوزادتان کمک کنید، ماساژ برای کولیک نوزاد و درمان خانگی دل درد کودکان را یاد بگیرید و مهم‌تر از آن، خودتان آرامش بیشتری داشته باشید.

با مطالعه این مقاله در 12 دقیقه یاد می‌گیرید که چگونه به بهبود درد شکمی کودک خود کمک کنید.

کولیک چیست؟

• قولنج نوزادی (colic) به گریه‌های بی‌وقفه بیش از سه ساعت در روز که بیش از سه روز در هفته رخ دهد و حداقل سه هفته تداوم یابد، در نوزادان دو هفته تا چهارماهه‌ای که جز این سالم به نظر می‌رسند، گفته می‌شود.

• اگرچه علت دقیق کولیک هنوز کاملاً مشخص نیست، شواهد اولیه نشان می‌دهد کمتر از ۵٪ نوزادانی که بیش از اندازه گریه می‌کنند، دارای یک عارضه جسمی هستند.

• علت بروز کولیک (colic) نوزادی هنوز مشخص نشده است. کمتر از ۵٪ نوزادانی که بیش از اندازه گریه می‌کنند، دارای یک عارضه جسمی هستند.

• گریه‌های ناشی از کولیک نوزاد می‌توانند موجب اضطراب در روابط، نقصان در شیردهی، افسردگی پس از زایمان، مراجعه‌های بی‌مورد به دکتر، یا آزار کودک، از جمله سندروم تکان شدید کودک شوند.

• دل درد نوزادی در ۲۵٪ از نوزادان رخ می‌دهد. درمان دل درد نوزاد عموماً غیر مداخله‌گرانه است و بدون استفاده از داروهای معمول یا جایگزین صورت می‌گیرد.

• کولیک نوزادی اغلب در سه ماهگی ناپدید می‌شود، اما ممکن است تا یک‌سالگی نیز ادامه یابد. هیچ‌گونه آسیب دراز مدتی در ارتباط با کولیک نوزادی وجود ندارد.

ماساژ برای دل درد نوزاد

مادران می توانند به راحتی از طریق ماساژ دادن، دردهای ناشی از کولیک یا قولنج را در نوزاد خود تسلی بخشند. در ادامه ماساژ نوزاد کولیکی را یاد میگیرید.

همچنین می توانند در حین ماساژ برای دل درد کودک خود، با او ارتباط کلامی و عاطفی برقرار کنند. اگر نوزاد بدون هیچ علتی (مثل گرسنگی، پوشک کثیف و …) حدود سه ساعت و بیشتر در طی روز یکسره گریه کند، احتمالاً به کولیک یا قولنج نوزادی مبتلا است.

کودک خود را بر روی سطح محکم و ایمنی مانند میز، به پشت بخوابانید (کودک را همیشه روی سطح صاف و کم‌ارتفاع، مثلاً پتوی پهن شده روی زمین قرار دهید؛ هرگز کودک را روی میز بلند تنها نگذارید).

ماساژ شکم نوزاد برای نفخ (نحوه ماساژ شکم نوزاد با روغن زیتون)

جهت ماساژ برای نفخ نوزاد دست خود را به روغن (مانند روغن زیتون و یا روغن مخصوص بچه) و یا لوسیون آغشته کنید و با انگشتان دست خود به آرامی و حالت دورانی شکم نوزاد را بمالید. ماساژ برای دل درد کودک (مالیدن) شکم سبب گرم شدن این ناحیه شده و نفخ شکم یا دل درد نوزاد را برطرف می‌ کند.

 2. نوزاد خود را روی زمین بخوابانید، طوری که پاهای او در مقابل شکم شما قرار بگیرد. سپس پاهای نوزاد را بگیرید و به‌آرامی مانند رکاب زدن دوچرخه حرکت دهید.

این حرکت به خارج‌شدن گازها از معده کمک می‌کند. سعی کنید در حین انجام این حرکات با نوزاد خود صحبت کنید و لبخند بزنید.

3. مشکل دل‌درد در نوزادان معمولاً در حدود سن سه ماهگی برطرف می‌شود؛ بنابراین اگر بیش از این زمان طول کشید، حتماً این مشکل را با متخصص اطفال در میان بگذارند.

4. نوزاد خود را به شکم روی یک ران پای خود قرار دهید و یک دست خود را روی شکم او بگذارید. می‌توانید رانی را که نوزاد روی آن قرار گرفته است، به سمت شکم خود خم کنید. سپس با دست دیگر ناحیه پشت نوزاد را در جهت عقربه‌های ساعت به‌آرامی بمالید.

5. روش قبلی را می‌توانید به این صورت نیز انجام دهید که نوزاد را به پشت‌روی ران خود قرار دهید و شکم نوزاد را با انگشتان و کف دست خود بمالید تا گازهای معده او راحت‌تر خارج شوند.

6. مادر می‌تواند به‌جای محکمی تکیه دهد و پاهای خود را به سمت شکم خود جمع کند. در این حالت نوزاد را به پشت‌روی زانوهای خود قرار دهد و با دست، شکم او را ماساژ دهد.

7. می‌توانید کیسه آب گرم را درون حوله‌ای تمیز قرار دهید و آن را به‌آرامی بر روی شکم نوزاد خود قرار دهید تا دردهای کولیک نوزاد تسکین پیدا کند (اگر از کیسه آب گرم استفاده می‌کنید، آن را داخل حوله ضخیم بپیچید، دمای آن را تست کنید و به‌مدت کوتاه و تحت‌نظر استفاده کنید؛ هرگز مستقیم روی پوست کودک نگذارید).

8. بالش نسبتاً بزرگی را روی زمین یا پاهای خود قرار دهید. سپس نوزاد خود را به شکم روی بالش قرار دهید. سپس به‌آرامی پشت نوزاد را بمالید.

در این روش باید مراقب دست‌های نوزاد بود که مبادا زیر بدن او بماند و آسیب ببیند. همچنین باید مراقب بود که مبادا بینی او بر روی بالشت قرار بگیرد و مانع نفس کشیدن او شود.

مخصوصا اگر نوزاد کوچک است، استفاده از این روش برای مدت طولانی توصیه نمی‌ شود، زیرا خطراتی را برای نوزاد به همراه خواهد داشت.

بر طبق یافته‌های علمی که منابع آن در انتهای همین مقاله درج شده است، ماساژ برای دل درد کودک با استفاده از روغن می‌تواند میزان میانگین گریه‌های ناشی از دل‌ درد نوزاد در طول هفته را به طور معنی‌ داری کاهش دهد.

چند تذکر به مادرانی که نوزاد دچار دل‌ درد دارند

• این مادران باید در حین شیردهی مراقب باشند تا هوا وارد دهان نوزادشان نشود و راه‌های صحیح شیردهی (از طریق سینه مادر و از طریق شیشه شیر) را آموزش ببینند.

• مشکل دل‌ درد در نوزادان معمولاً در حدود سن سه ماهگی برطرف می‌شود؛ بنابراین اگر بیش از این زمان طول کشید، حتماً این مشکل را با متخصص اطفال در میان بگذارند.

• این دسته از مادران باید کمتر از مواد غذایی نفاخ مانند سبزی‌ها و میوه‌های خام، حبوبات و … استفاده کنند تا دستگاه گوارش نوزادشان هنگام هضم شیر مادر دچار مشکل نشود؛ ممکن است حذف یکی یکی مواد مشکوک از رژیم مادر (مثلاً حبوبات) کمک کند؛ این کار را فقط تحت نظر پزشک یا مشاور تغذیه انجام دهید و تغییرات را یکی‌یکی امتحان کنید.

• متخصصان اطفال معمولاً به این نوزادان دارویی برای ازبین‌بردن گاز معده و مشکلات ناشی از نفخ می‌دهند.

• اگر با وجود رعایت تمام مراقبت‌های ذکر شده، باز هم گریه‌های بیش از حد نوزاد، راحتی و آرامش شما و نوزادتان را سلب کرده است، حتماً او را نزد پزشک اطفال ببرید. شاید بیماری‌های دیگری مانند حساسیت غذایی نوزاد در میان باشد.

• این دسته از مادران باید بعد از شیر خوردن نوزادشان، حتماً باد گلوی او را بگیرند. این کار ممکن است وقت‌گیر باشد، ولی نقش مهمی در برطرف‌کردن ناراحتی نوزاد مبتلا به کولیک دارد.

• استفاده از پستانک برای نوزادان کولیکی توصیه می‌شود.

• رعایت برنامه منظم شیردهی به این نوزادان توصیه می‌شود، مثلاً هر دو ساعت یک‌بار به آن‌ها شیر داده شود.

عوامل ایجاد دل‌ درد نوزاد

عامل بروز کولیک عموماً شناخته شده نیست. کمتر از ۵٪ از نوزادانی که بیش از اندازه گریه می‌کنند دارای یک عارضه جسمی، همچون یبوست، بازگشت اسید به مری، عدم تحمل لاکتوز، آلرژی به شیر گاو، شکاف مقعدی، لخته خون در مغز، یا میگرن نوزادی هستند.

گرچه درگذشته تصور می‌شد که کولیک ناشی از عوامل گوارشی همچون درد ناشی از گاز باشد، اکنون این تصور رد شده است.

عوامل روان‌شناختی و اجتماعی نیز نقش کمی دارند. شواهدی وجود دارد که دود سیگار ممکن است احتمال بروز آن را افزایش دهد. تغذیه با شیر مادر یا شیرخشک ارتباط خاصی با کولیک ندارد، و بروز آن در هر دو دسته مشابه است.

پیچیدگی‌های زمان زایمان می‌تواند تأثیر مستقیمی بر روی نوزاد داشته باشد. محققان رابطه مستقیمی میان پیچیدگی‌های زمان زایمان و میزان گریه نوزاد یافته‌اند. زایمان‌های پراسترس‌تر با گریه‌های بیشتر در ارتباط بودند.

تحقیقات نشان می‌دهد که استرس‌های دوران جنینی و شرایط خاص بدو تولد، تاثیر عمیقی بر سیستم گوارش و عصبی نوزاد دارند. این حساسیت در نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا می‌آیند، به دلیل عدم تکامل کامل اعصاب واگی، شدت بیشتری پیدا می‌کند.

اگر نوزاد شما پیش از موعد متولد شده است، علاوه بر مدیریت کولیک، باید با پروتکل‌های حمایتی ویژه‌ای آشنا شوید؛ مطالعه مقاله ماساژ برای کودکان نارس به شما کمک می‌کند تا با استفاده از تکنیک‌های لمسی، به رشد سریع‌تر ارگان‌های حیاتی و کاهش عوارض ناشی از تولد زودهنگام فرزندتان کمک کنید.

چه زمان به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت بروز هر یک از موارد زیر وجود داشت، مراجعه به پزشک ضروری است:

• تب 

• استفراغ مکرر یا شدید

• کاهش وزن یا عدم افزایش وزن

• اسهال یا مدفوع همراه خون یا موکوس

• تغییر رنگ پوست

• بی‌حالی، خواب‌آلودگی بیش‌ازحد، یا برعکس، گریه‌های بسیار ضعیف یا غیرمعمول.

• تورم شکم

• مشکلات تنفسی

• گریه هنگام لمس یا حرکت دادن شکم یا پاها

• عدم بهبود پس از 3 ماهگی یا بدتر شدن علائم با گذر زمان.

برخی محققان مطرح نموده‌اند که دل‌ درد نوزاد می‌تواند یک استراتژی فریب تکامل‌یافته باشد

نوزادانی که دل‌ درد دارند توجه بیشتری را نسبت به سایر نوزادان دریافت می‌کنند. نسبت بروز کولیک نشان‌دهنده برقراری یک تعادل میان نیاز تکامل‌یافته ارتباط قابل‌اطمینان نوزاد و سود فردی ناشی از این فریب است.

به گفته ماستریپیری، نخستی شناس در دانشگاه شیکاگو، اگر تمام نوزادان ژن‌های کولیک را داشته باشند، اثربخش نخواهد بود، اما اگر به‌اندازه کافی نادر باشد که والدین ندانند که آنها صادق هستند یا نه آنگاه تأثیرگذار خواهد بود.

سخن نهایی

ماساژ برای دل درد کودک می‌تواند راهی ساده، طبیعی و ایمن برای کاهش ناراحتی‌های شکمی و کمک به آرامش او باشد. این روش علاوه بر اثرات فیزیکی، پیوند عاطفی میان والدین و کودک را نیز تقویت می‌کند.

در کنار مراقبت از نوزاد، نباید از آرامش و سلامت خودتان غافل شوید؛ چرا که سطح استرس والدین مستقیماً بر بیقراری کودک تاثیر می‌گذارد.

اختصاص زمانی کوتاه برای خود مراقبتی، از جمله انجام ماساژ صورت، نه تنها به کاهش تنش‌های عصبی و بهبود گردش خون محیطی کمک می‌کند، بلکه با تحریک آزادسازی اندورفین، توان روانی شما را برای گذر از روزهای دشوار کولیک نوزاد افزایش می‌دهد. به یاد داشته باشید که والدین آرام، بهتر می‌توانند نوزاد خود را آرام کنند.

البته توجه داشته باشید که اگر گریه‌ها ادامه‌دار، همراه با تب، استفراغ یا بی‌حالی باشند، باید حتماً با پزشک اطفال مشورت کنید!

در نظر داشته باشید که درمان سریع کولیک نوزادان قطعی کولیک نیست، اما می‌تواند بخشی از مراقبت دلسوزانه‌ای باشد که نوزاد شما به آن نیاز دارد.

در نهایت اینکه… شاید این روزها سخت و خسته‌کننده به نظر برسند، اما بدانید که با اندکی صبر و عشق، این مرحله نیز می‌گذرد و روزهای آرام‌تری در پیش است.